Türkiye'de KOBİ'lerin AB Fonlarından yararlanması iki yolla gerçekleşebilmektedir. Bunlardan ilki Türkiye ' AB Finansman Anlaşması Programlarıdır. 2007 itibariyle devreye giren IPA (BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMI ) kapsamında AB tarafından sağlanan hibelerden belirli cazibe merkezlerindeki KOBİler faydalanabilmektedir. Bu program kapsamında ülkemize 2007-2011 yılları arasında aktarılan kaynak yaklaşık 2,25 milyar ''dur. Programın ülkemizdeki icra yetkisi Ulaştırma, Çevre ve Orman, Sanayi ve Ticaret, Çalışma ve Sos. Güv. Bakanlıklarına aittir.
Bir diğer yol ise KOBİ'lerin doğrudan AB çerçeve programlarından yararlanmalarıdır.
KOBİ'lerin 7. Çerçeve Programları'ndan Faydalanma Yolları
7.ÇP'nin KOBİ'ler için önemli bir özelliği Dünya Ticaret Örgütü'nün izin verdiği en yüksek hibe destek oranlarının KOBİ'ler tarafından kullanılabilmesidir. Büyük sanayi kuruluşları 7.ÇP'de Ar-Ge harcamalarının %50'sini talep edebilirken, KOBİ'ler %75'ini ve toplam harcamalarında %80'i aşkın oranlarda finanse edebilmektedirler. 7.ÇP'nin KOBİ'lere sunduğu fırsatlar programın 3 temel bileşeni üzerinden gerçekleşmektedir:
İŞBİRLİĞİ ÖZEL PROGRAMI (32,3 MİLYAR AVRO):
Bu program özellikle yüksek Ar-Ge potansiyeline sahip, kendi Ar-Ge'sini kendi yapan KOBİ'ler için çok büyük fırsatlar sunmaktadır. Bu özel programda, 10 tematik alan altında konu güdümlü olarak gerçekleştirilen, ana hatları AB Komisyonu tarafından belirlenmiş olan araştırma projeleri desteklenmektedir.
Komisyon bu başlık altında dağıtılacak hibelerin belli bir bölümünün, projelerde ortak olunması yolu ile KOBİ'lere ayrılması öngörülmektedir. Bu oluşturulacak konsorsiyumlar içerisinde KOBİ oranı ve aldıkları hibe miktarları yüksek olan ortaklıkların daha olumlu değerlendirilmesine yol açacaktır. Bu sebeple ortaklıklar kurulurken KOBİ'lerin konsorsiyumlara katılımına daha sıcak bakılmaktadır.
KİŞİYİ DESTEKLEME ÖZEL PROGRAMI (4,7 MİLYAR AVRO):
Bütçesi 4.7 milyar Avro olan bu başlık altında araştırmacıların mesleki gelişimi ve hareket imkanlarının arttırılması amacını taşıyan çağrılar açılmaktadır.
Kişiyi destekleme özel programı altında 'Üniversite-Sanayi Ortaklığı' çağrıları KOBİ'leri özellikle ilgilendirmektedir. Bu başlık altında KOBİ'ler deneyimli araştırmacıları kısa ve orta vadede istihdam etme imkanı bulabileceklerdir. KOBİ'ler Ar-Ge için gerekli olan kalifiye araştırmacıları bu vesile ile temin edebilirler.
KAPASİTELER ÖZEL PROGRAMI (4,2 MİLYAR AVRO):
4.2 milyar Avro bütçeye sahip 'Kapasiteler özel programı' Ar-Ge için gerekli olan altyapıları desteklemek amacını taşımaktadır.
Bu başlık 7 alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlar arasında 'KOBİ'ler yararına araştırma' ismini taşıyan bu başlık 1.336 milyar Avro bütçeye sahiptir.
KOBİ'ler YARARINA ARAŞTIRMA
'KOBİ'ler yararına araştırma sadece KOBİ'leri hedefleyen Kapasiteler Özel Programı altındaki bir başlıktır. Programın genel yapısı KOBİ ve KOBİ'ler adına KOBİ birliklerinin Ar-Ge ihtiyaçlarını dışarıdan satın alması üzerine kurulmuştur. Bu yapı 2 hedef kitlenin etkileşiminden oluşmaktadır:
KOBİ'ler veya KOBİ birlikleri
Ar-Ge Sağlayıcıları
Bu ilişki KOBİ'lerin (veya KOBİ'ler adına KOBİ birliklerinin) ihtiyaçları doğrultusunda Ar-Ge ihtiyaçlarını belirlemesi ile başlar. KOBİ'lerin ayakta durabilmek ve rekabetçi yapılarını koruyabilmek için Ar-Ge ve teknolojiye ihtiyaçları vardır. Burada hedeflenen KOBİ kitlesi düşük ya da orta düzeyde Ar-Ge potansiyeline sahip KOBİ'lerdir. Bunun yanı sıra ana yetenek alanlarını dışarıdan teknoloji satın alarak geliştirmek isteyen yüksek teknoloji KOBİ'leri de bu programdan büyük fayda sağlayabilirler.
Ar-Ge sağlayıcıları olarak isimlendirilen kitle ise üniversiteler, araştırma enstitüleri, büyük sanayi firmaları ve Ar-Ge yapabilme yeteneğine sahip yüksek teknoloji KOBİ'lerinden oluşmaktadırlar. Bu kesimin ise yüksek bir araştırma ve teknoloji geliştirme potansiyeli vardır, ancak maddi kaynaklara gereksinim duyarlar.
KOBİ ve KOBİ'ler adına KOBİ Birlikleri bu program kapsamında Ar-Ge ihtiyaçlarını karşılayabilmektedirler. Bununla birlikte Ar-Ge sağlayıcıları da vermiş oldukları hizmet bedelini temin etmektedirler. Bunu bir müşteri-satıcı ilişkisine de benzetmek mümkündür. Müşterilerin (KOBİ'lerin) ihtiyacı olan hizmet Ar-Ge'dir, ve bu hizmeti satıcı olarak nitelendirilen Ar-Ge sağlayıcılardan temin etmektedirler. Ayrıca programın ana hedefinden sapmaması için projeye verilen AB katkısının, Ar-Ge sağlayıcıların faturaladıkları Ar-Ge hizmet bedelleri toplamının %110'undan fazla olamayacağı yönünde bir sınır konulmuştur.
'KOBİ'ler yararına araştırma'lar programın yaptığı temel işlev, bu iki kitleyi bir araya getirmek, KOBİ'lerin Ar-Ge sağlayıcılarından aldığı hizmetleri fonlamaktır. Bu hizmetlerin karşılığında ise KOBİ'ler kendilerini güçlendirmek için ihtiyaç duydukları Ar-Ge birikimine ve yine bu amaçla proje bittikten sonra ortaya çıkan sonuçların Fikri Mülkiyet Haklarına sahip olurlar.
1. KOBİ'lere yönelik araştırma: KOBİ'lere yönelik araştırma projelerin kısa vadeli olması ve amaçlarının KOBİ'lerin yenilik ihtiyaçlarının karşılanmasına odaklanması beklenmektedir.
2. KOBİ Birliklerine yönelik araştırma: Belirli sanayi sektörlerindeki pek çok KOBİ'nin ortak sorunlarına teknik çözümler getirmeye ilişkin olarak proje üreten KOBİ birliklerini desteklemeyi hedeflemektedir. KOBİ birliklerine yönelik projelerde araştırma sonuçlarının üyelere yayılması gibi etkinlikler de bulunmaktadır.
|
|
KOBİ'lere yönelik Araştırma |
KOBİ Birliklerine yönelik Araştırma |
|
Süre |
1 ' 2 sene |
2 ' 3 sene |
|
Ortak Sayısı |
5 ' 10 |
10 ' 15 |
|
Bütçe |
0.5 ' 1.5 milyon ' |
1.5 ' 4 milyon ' |
KOBİ'ler Yararına Araştırmanın Temel Avantajları
1. 7. ÇP altındaki diğer alanlardan KOBİ'lerin faydalanabilmektedirler. Özellikle 'İşbirliği Programları' altına kendi teknolojilerini kendileri geliştiren KOBİ'lerin stratejik işbirlikleri oluşturması ve projeleri için hibe destek almaları mümkündür.
2. Kapasiteler özel programı altındaki KOBİ'ler yararına araştırma başlığı sadece KOBİ'lere ve Ar-Ge sağlayıcılara yöneliktir. Minimum katılım koşulları sağlanırsa diğer kuruluşlar da projelerde yer alabilir fakat bu durum, projede KOBİ'lerin önceliğini azaltmadan gerçekleştirilebilmektedir.
3. 7. ÇP'nin önemli bir kısmını oluşturan 'İşbirliği Özel Programları' tematik alanlar bazlı ve konu güdümlüdür, fakat 'KOBİ'ler yararına araştırma'da ise konu güdümü ve alan kısıdı yoktur. KOBİ'lerin araştırma ve teknoloji geliştirme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik herhangi bir alanda ve herhangi bir konuda proje sunulabilmektedir.
4. 'KOBİ'ler yararına araştırma'da projeler sonucunda ortaya çıkan fikri mülkiyet hakları varsayılan durumda KOBİ'lerde kalır. KOBİ'ler bu hakları diğer kurumlar ile paylaşmak zorunda kalmaz.
Kobi'lere Yönelik Araştırma Katılım Koşulları
- Birbirinden bağımsız en az 3 KOBİ, 3 farklı üye yada asosye ülkede kurulmuş
- Diğer ortaklardan bağımsız 2 tane Ar-Ge sağlayıcı
KOBİ Birliklerine Yönelik Araştırma Katılım Koşulları
- Birbirinden bağımsız en az 3 KOBİ Birliği, 3 farklı üye yada asosye ülkede kurulmuş
Yada
- En az iki farklı üye yada asosye ülkede kurulmuş iki yasal yapının birleşiminden oluşmuş ve yine bir asosye veya üye ülkede kurulmuş en az 1 Avrupa KOBİ Birliği
- Diğer ortaklardan bağımsız 2 tane Ar-Ge sağlayıcı
- 2 adet KOBİ
REKABET EDEBİLİRLİK VE YENİLİK PROGRAMI (CIP)
AB'nin Lizbon Hedefleri ile uyumlu, 2007-2013 yılları için öngörülen büyüme ve istihdam hedeflerine ulaşılması için bir uygulama aracıdır.
- İşletmelerin ve özellikle KOBİ'lerin rekabet edebilirliğini artırmak,
- Eko-Yenilik de dahil olmak üzere yenilikleri desteklemek,
- Rekabet gücü yüksek, yenilikçi ve kapsamlı bir Bilgi Toplumunun gelişimine hız vermek,
- Ulaşım da dahil olmak üzere tüm sektörlerdeki yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını teşvik etmek temel amaçlarıdır.
2007-2013 arasında 7 yıl uygulanacak, Avrupa çapındaki toplam bütçesi 3,6 milyar Avro olan 3 alt bileşenli bir Paket Programdır.
1) GİRİŞİMCİLİK VE YENİLİK PROGRAMI (EIP- ENTREPRENEURSHİP AND INNOVATİON PROGRAMME) 2.17 MİLYAR AVRO
2) BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA DESTEK PROGRAMI (ICT POLİCY SUPPORT PROGRAMME) 728 MİLYON AVRO
3) AVRUPA AKILLI ENERJİ VE TEKNOLOJİ PROGRAMI (IEE INTELLİGENT ENERGY EUROPE PROGRAMME) 727 MİLYON AVRO